Sporcularda Besin Destekleri Üzerine Bilimsel Araştırmaların Otuz Yılı: Bibliyometrik Analiz

Öz

Amaç: Sporcu beslenmesi ve destekleri, atletik performansı optimize etmeye ve egzersiz sonrası toparlanmayı desteklemeye odaklanan, hızla büyüyen bir alandır. Bu çalışma, 1993-2025 yılları arasındaki bilimsel literatürü bibliyometrik yöntemlerle analiz ederek alanın evrimini, tematik eğilimleri ve güvenlik-düzenleme tartışmalarını haritalandırmayı amaçlamaktadır. Ayrıca, hekim katkısının eksikliğini vurgulayarak güvenlik ve düzenleme tartışmalarına odaklanmaktadır.

Gereç ve Yöntemler: Web of Science Core Collection'dan 'sporcu beslenmesi' veya 'spor beslenmesi' ve 'destek' anahtar sözcükleri kullanılarak 452 yayın toplandı. Analiz, R programlama dili ve Bibliometrix-Biblioshiny paketiyle gerçekleştirildi. Yayın türleri, büyüme oranları, atıf sayıları, anahtar sözcük sıklıkları ve tematik haritalar değerlendirildi. İngilizce olmayan çalışmalar ve düzeltmeler dışlandı.

Bulgular: Literatür sayısı yıllık % 5.16 büyüme gösterdi; yayınların % 52.6'sı Journal of the International Society of Sports Nutrition'da yer aldı. Amerika Birleşik Devletleri % 40.9 ile liderdi, bunu Avustralya ve Birleşik Krallık % 7.7'şer ile izledi. Ortalama atıf sayısı 25.9 idi. 'Spor performansı', 'ergogenik yardım' ve 'egzersiz' anahtar sözükleri baskındı. Kafein ve kreatin gibi destekler etkili olsa da yüksek doz riskleri ve kontaminasyon endişeleri dikkat çekti.

Sonuçlar: Literatür büyümekle birlikte, güvenlik ve düzenleme boşlukları devam etmektedir. Tek bir dergide yoğunlaşma ve diyetisyen odaklı çalışmalar, hekim katkısının sınırlı olduğunu göstermektedir. Hekimlerin sınırlı katılımı, takviyelerin klinik etkilerinin ve yan etkilerinin yeterince incelenmesini engellemektedir. Çalışma, Web of Science veri tabanına dayalı olması nedeniyle kapsam açısından sınırlıdır. Mültidisipliner araştırmalar ve daha sıkı düzenlemeler, sporcu sağlığını korumak için gereklidir.