Hekimlerin Fiziksel Aktivite Önerileri Konusundaki Bilgi, Tutum ve Davranışları
Yılmaz Yüksel1
, Emre Bilgin2, Gıyasettin Demirhan2, Mustafa Arıcı3
1Physical Education Teacher Education Department, Hasan Doğan Faculty of Sport Sciences, Karabuk University, Karabük, Türkiye
2Physical Education Teacher Education Department, Faculty of Sport Sciences, Hacettepe University, Ankara, Türkiye
3Department of Internal Medicine, Faculty of Medicine, Hacettepe University, Ankara, Türkiye
Anahtar Sözcükler: Fiziksel aktivite, egzersiz reçetesi, doktor danışmanlığı, tıp eğitimi, sağlıklı yaşam teşviki
Öz
Amaç: Fiziksel inaktivite, gelişmekte olan ülkelerde, bulaşıcı olmayan hastalıklar için önemli ve değiştirilebilir bir risk faktörüdür. Türkiye'de yetişkin nüfusun %70'inden fazlasının fiziksel olarak aktif olmadığı dikkate alındığında, bu çalışma, hekimlerin fiziksel aktivite (FA) danışmanlığı konusundaki bilgi, tutum ve uygulamalarını değerlendirerek mevcut eksiklikleri belirlemeyi ve bu alandaki eğitim stratejilerinin geliştirilmesine rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Türkiye genelinde aktif olarak görev yapan 1.099 hekim ile çevrim içi, kesitsel bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Literatür taraması, uzman görüşleri ve pilot uygulama ile geliştirilen 24 maddelik anket; demografik veriler, eğitim geçmişi, FA bilgisi, tutumlar ve danışmanlık davranışlarını kapsamaktadır. Tanımlayıcı istatistikler ve sıralı lojistik regresyon analizi ile hekimlerin öz-yeterlik algısını etkileyen faktörler belirlenmiştir.
Bulgular: Hekimlerin önemli bir kısmı, lisans (%77,8) veya lisansüstü (%88,3) eğitimleri sırasında fiziksel aktivite danışmanlığı eğitimi almamıştır. Hekimlerin %97,6'sı yürüyüş veya bisiklet gibi temel egzersizleri önermekte, ancak %70,5'i ulusal FA kılavuzlarını bilmemekte ve %58,6'sı düzenli fiziksel aktivite yapmamaktadır. Çoğu hekim, hasta başına üç dakikadan az süre ayırmakta ve yazılı egzersiz reçetesi vermemektedir. Sıralı lojistik regresyon analizine göre, daha genç yaş, erkek cinsiyet, eğitim eksikliği ve fiziksel inaktivite, paradoksal olarak daha yüksek öz-yeterlik algısı ile ilişkili bulunmuştur.
Sonuç: Bulgular, hekimlerin fiziksel aktiviteyi teşvik etme konusundaki eğitim ve klinik uygulamalarında önemli boşluklar bulunduğunu ortaya koymaktadır. Hekimlerin yetkinliğini artırmak ve halk sağlığı hedeflerini desteklemek amacıyla tıp eğitimine yapılandırılmış, kanıta dayalı FA eğitimi ve standart danışmanlık yöntemlerinin entegre edilmesi gerekmektedir.
